Skip to main content
x

काजळे, मुकुंद डी

        प्रा. मुकुंद काजळे यांचे शिक्षण पुणे येथे झाले. त्यांनी १९७२ मध्ये वनस्पतिविज्ञान विषयात एम.एस्सी. पदवी संपादन केली व त्यानंतर १९७९ मध्ये डेक्कन कॉलेजातून प्रा. शरद राजगुरू यांच्या मार्गदर्शनाखाली पीएच.डी. प्राप्त केली. त्यांच्या प्रबंधाचा विषय घोड नदीचा जैवपुरातत्त्वीय अभ्यासअसा होता.

प्रा. काजळे यांनी डेक्कन कॉलेजमध्ये पुरातत्त्व विभागात संशोधनाचे व अध्यापनाचे कार्य दीर्घ काळ केले. त्यांनी नेवासा, दायमाबाद, इनामगाव, वाळकी, कवठे, आपेगाव व तुळजापूर गढी या ताम्रपाषाणयुगीन पुरातत्त्वीय स्थळांच्या उत्खननात मिळालेल्या वनस्पतींच्या अवशेषांचा अभ्यास केला. तसेच त्यांनी नैकुंड, भागीमोहरी व अडम अशा अनेक महापाषाणयुगीन-ऐतिहासिक पुरातत्त्वीय स्थळांवर प्राप्त वनस्पती-अवशेषांवर संशोधन करून प्राचीन महाराष्ट्रातील शेतीच्या विकासावर प्रकाश टाकण्याचे महत्त्वाचे कार्य केले.

पुण्यातील डेक्कन कॉलेजात पुरातत्त्व विभागात वेगवेगळ्या विषयांच्या संशोधन प्रयोगशाळांमधील पुरातत्त्वीय वनस्पतिविज्ञान (Archeobotany) या विषयाची प्रयोगशाळा निर्माण करण्याचे श्रेय प्रा. काजळे यांना दिले जाते. पुरातत्त्व विभागप्रमुख या पदावरून प्रा. काजळे २०१० मध्ये सेवानिवृत्त झाले. तथापि सेवानिवृत्तीनंतरही पुरावनस्पतिविज्ञान, पुरापरागविज्ञान व पुरापर्यावरण या विषयांमध्ये त्यांचे संशोधन सातत्याने सुरू आहे.

डॉ. प्रमोद जोगळेकर