Skip to main content
x

वरेरकर, भार्गवराम विठ्ठल

पटकथा-संवादलेखक, दिग्दर्शक

ऋ मुख्य नोंद - नाटक खंड

भार्गवराम विठ्ठल वरेरकर यांचा जन्म व शिक्षण मालवणला झाले. त्यांनी वीस वर्षे पोस्ट खात्यात नोकरी केली. मूकपटांच्या जमान्यापासून वरेरकर चित्रपटांशी संबंधित होते. चित्रपट हे ज्ञानप्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम आहे, म्हणून त्यांनी पार्श्वनाथ आळतेकर, मनोहर दीक्षित, नायमपल्ली, पी.जयराज, नंदू खोटे यांसारख्या सुशिक्षित तरुणांना चित्रपटात जाण्याचा सल्ला दिला. पी. जयराज यांना तर पुढे मानाचा दादासाहेब फाळके पुरस्कारही मिळाला.

मामांनी काही वर्षे पूर्णिकानावाचे सिने-नियतकालिकही संपादित केले होते. इंपीरियल फिल्म कंपनीसाठी त्यांनी १९२८ साली जगद्गुरू श्रीमत् शंकराचार्यहा चित्रपट लिहून दिला. त्यांनी पुढे त्याच कंपनीसाठी जुगारी धर्मआणि गोरीवालाअसे चित्रपट लिहिले. पुण्यावर हल्लाहा मूकपट निर्माण करून दिग्दर्शित केला, तसेच महात्मा गांधींच्या जीवनातल्या प्रसंगांवर आधारित महात्माज मिरॅकलहा अनुबोधपटही निर्माण केला.

मामा वरेरकर यांनी विलासी ईश्‍वरया मराठी भाषेतील संपूर्ण लांबीच्या पहिल्या सामाजिक बोलपटाचे कथा-संवाद आणि गीतलेखन केले. मा. विनायक यांनी हा चित्रपट दिग्दर्शित केला होता. अनौरस संततीया विषयावर या चित्रपटाची कथा आधारित होती. दादासाहेब तोरणे यांच्या ठकसेन राजपुत्रया चित्रपटाचे लेखन त्यांनी करून दिले. आवारा शहजादाया नावाने हिंदीतही हा चित्रपट काढला होता.नटराज फिल्म्सही दुर्गा खोटे यांची स्वत:ची कंपनी. त्यांनी सवंगडी’ (१९३८) या चित्रपटाच्या लेखनासाठी मामांची मदत घेतली. याच चित्रपटाच्या कथेवरून मामा वरेरकर यांनी पुढे मलबार हिलच्या टेकडीवरूनही कादंबरी लिहिली.

बाबूराव पेंढारकरांनी आपल्या नाटक कंपनीचे चित्रपटसंस्थेत रूपांतर केले आणि विजयाची लग्ने’ (१९३६) हा बोलपट काढला. चित्रपटाची कथा, संवाद, गीतरचना आणि दिग्दर्शन मामा वरेरकरांचे होते. याच चित्रपटातून हंसा वाडकर या अभिनेत्री सर्वप्रथम पडद्यावर आल्या. सिर्कोच्या गीतासाठी त्यांनी संवाद आणि पद्यरचना करून दिली. हा चित्रपट खूपच गाजला होता.

सत्तेचे गुलामहे मामांचे बहुचर्चित नाटक आहे. याच नाटकावरून केशव तळपदे यांनी कारस्थानहा बोलपट काढला. चित्रपट यथातथातच जमला होता.

संसद सभासद म्हणून भारताच्या राज्यसभेवर मामांची नियुक्ती झाली होती. त्यांना पद्मभूषणकिताब व संगीत नाटक अकादमीची शिष्यवृत्तीही मिळाली होती. धुळे येथे भरलेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपदही मामांनी भूषवले होते. माझा तारकी संसारहे त्यांचे पुस्तक प्रसिद्ध झाले आहे.

- द.भा. सामंत

Add new comment

Restricted HTML

  • You can align images (data-align="center"), but also videos, blockquotes, and so on.
  • You can caption images (data-caption="Text"), but also videos, blockquotes, and so on.
  • You can use shortcode for block builder module. You can visit admin/structure/gavias_blockbuilder and get shortcode, sample [gbb name="page_home_1"].
  • You can use shortcode for block builder module. You can visit admin/structure/gavias_blockbuilder and get shortcode, sample [gbb name="page_home_1"].